بسم الله الرحمن الرحیم

تقریبا حدود 600 سال پس از نابغه بی مانند و پیشگام  پزشکی ایران یعنی محمد بن زکریای رازی، شخصیت استثنایی دیگری در دنیای پزشکی ظاهر شده که در حد خود یک نابغه دیگر و در مثل، یک تکرار از شخصیت رازی بود. محل تولد او قریه طرشت ری (شمال غربی تهران فعلی) بود. وی که تحصیلات پزشکی خود را در ری به انجام رسانده بود، هم زمان با کار طبابت و آموزش، به عنوان مرشد فرقه نوربخشی نیز فعالیت داشت.

بهاءالدوله پس از محمدبن زکریای رازی بهترین کتاب طب بالینی را نوشته و از یافته ها و تجارب خود نیز در آن سود جسته است. وی نخستین پزشکی است که به نحو شایسته بیماری سیاه سرفه را توصیف کرده است.

به نظر می رسد وی نخستین کسی باشد که بیماریهای مقاربتی از جمله سیفلیس را به صورت علمی مورد بحث قرار داده باشد و برای نخستین بار واکسیناسیون آبله را مطرح کرده و انجام داده است.

روش بهائ الدوله رازی یعنی توجه به علائم و عوارض بیماری ها و شرح و ثبت دقیق آنها کتاب او را در زمره مهم ترین کتب پزشکی قرار داده است.

شخصیت پزشکی بهاء الدوله به گونه ای است که حتی شخصی مثل سیریل الگود (seriyel algode) که در آثار او نوعی کوچک شماری کار پزشکان ایرانی به وضوح احساس می شود، شخصیت علمی او را مورد ستایش قرار داده است.

چنان که می نویسد: من کتاب بهاءادوله موثق ترین و معتبر ترین مرجع استناد تاریخ پزشکی دوره صفویه می دانم و کتاب او را تنها کتابی است که از وی در دست داریم، یکی از بهترین و جالب ترین کتب درسی پزشکی می دانم که تا به امروز نوشته شده است.

کتاب خلاصه التجارب از مآخذ مهم طب در دوره صفویه و از بهترین متون درسی پزشکی کهن جهان از طبیب نام دار دوره صفویه است.

منبع : کتاب دارونامه گیاهی سنتی و مکمل لابراتوارهای رازک